بویه چیست؟

این مطلب به مرور تکمیل می‌شود.

بهمن ماه سال 84، اولین درسی که تدریس کردم، مدیریت حمل‌ونقل بود.

برای این درس سرفصلی در مرکز آموزش بازرگانی تدوین شده بود.

اصول حمل‌ونقل، انواع سیستم‌های حمل‌ونقل، تعاریف تخصصی سیستم‌های حمل‌ونقل شامل حمل‌ونقل ریلی، جاده‌ای، هوایی، دریایی و کانتینری از جمله این مباحث بود.

البته این مباحث وارد سیستم‌های هوشمند حمل‌ونقل یا Intelligent Transport Systems و مباحث مهندسی ترافیک نمی‌شد و در اصول توقف می‌کرد.

منابع یکپارچه و مدونی هم برای این درس وجود نداشت.

به این فکر افتادم که باید سرفصلی یکپارچه برای آن تهیه کنم تا بتواند برای سایرین هم کمک‌حال باشد.

قطعاً وابستگی به منابع اصلی و معتبر حرف اول را در این زمینه می‌زند پس دنبال چنین منابعی رفتم.

به‌مرور برخی از اصطلاحات کاربردی در این زمینه را بدون ترتیب خاص و با اندکی توضیح خواهم نوشت.

قطعاً منابع معتبری وجود دارند که دوستان بتوانند به آنها مراجعه کنند.

ولی شاید چون خودم در این راه سختی‌های زیادی کشیدم، این کار ادای وظیفه‌ای به دوستانی باشد که علاقمند به این مباحث هستند.

با من همراه باشید.

بویه (buoy)

بر مبنای تعریف فرهنگ مصور دریایی، منتشر شده توسط پژوهشکدۀ حمل‌ونقل، بویه جسم شناوری است که برای نشان دادن یک آبراه، لنگرگاه، جای کم‌ ژرفا، صخره و غیره به بستر دریا مهار می‌شود. بر اساس آخرین مستندات IALA که در سال 2018 بازنگری شده، سیستم چراغ‌های دریایی به کمک اجزای ثابت و شناور می‌تواند به ناوبری دریایی کمک کند. برخی بویه‌ها شناور و برخی ثابت هستند.

در سیستم بویه‌ها از شش گروه علامت استفاده می‌شود که می‌توانند به‌صورت تکی و یا ترکیبی استفاده شوند. تمامی این بویه‌ها با چهار عنصر مشخص می‌شوند. این عناصر بدنه، چراغ، رنگ و علامت بالایی هستند. تفاوت بین این علامت‌ها در حدی است که دریانوردان به‌راحتی آن‌ها را از هم تشخیص دهند. تنها نکته‌ای که باید درنظر داشت این است که بویه‌های Lateral یا پهلویی در سیستم A و B برعکس نصب می‌شوند. ترکیب پنج بویۀ دیگر در هر دو سیستم یکسان است.

لازم به‌ذکر است که سیستم B در قاره‌های آمریکای شمالی و جنوبی، ژاپن، فیلیپین و کره استفاده و در بقیۀ دنیا از سیستم A استفاده می‌شود.

علائم Lateral یا پهلویی

بنا به رسم قدیمی، این علائم، کانال ورود به بندر را نشان می‌دهد. این نوع بویه با دو رنگ و چراغ سبز و قرمز در طول روز و شب مشخص می‌شود. در سیستم A و در هنگام ورود به بندر، بویۀ سبز باید در سمت راست شناور و بویۀ قرمز در سمت چپ شناور یا کشتی قرار گیرد. سیستم B برعکس سیستم A است.

در سیستم A علامت سبز در سمت راست کشتی قرار می‌گیرد و می‌تواند به شکل دکل، مخروط یا ستون باشد. علامت بالای بویۀ ‌سبز اکثراً به شکل مخروط است.

در سیستم A علامت قرمز در سمت چپ کشتی قرار می‌گیرد و می‌تواند به شکل قوطی، مخروط یا ستون باشد. علامت بالای بویۀ قرمز اکثراً به شکل قوطی است.

چراغ بویۀ Lateral در شب به‌صورت چشمک‌زن و همرنگ پایۀ بویه است.

البته، ممکن است بویه‌های Lateral دیگری در سایر بخش‌های کانال نصب شود تا مسیر ورود و کانال ترجیحی را مشخص نماید.

علائم Cardinal

این نوع بویه‌ها عمیق‌ترین مسیر قابل‌کشتی‌رانی را مشخص می‌کند. این نوع بویه جهت جغرافیایی قابل‌کشتی‌رانی را مشخص می‌کند ولی ناوبر نباید فقط به آن اتکا کند و باید از نقشه هم کمک بگیرد. این نوع بویه جهت عبور امن از منطقۀ خطر یا جهت عبور از بهترین منطقه را نشان دهد. این نوع بویه ظاهر متمایزی ندارد ولی اکثراً به شکل ستون یا دکل طراحی می‌شود. رنگ آن همیشه به صورت خطوط افقی زرد و سیاه است که با توجه به جهت، ترتیب آنها متغیر خواهد بود. ضمناً علامت بالایی همۀ جهت‌ها دو مخروط سیاه هستند که در حالت‌های مختلف قرار گرفته‌اند.

در کاردینال شمال، نوک مخروط‌های بالایی رو به بالاست. در بدنه، قسمت بالا سیاه و پایین زرد است. فلاش‌ زدن به‌صورت مداوم و به رنگ سفید است.

در کاردینال جنوب، نوک مخروط‌ها رو به پایین است. در بدنه، قسمت بالا زرد و پایین سیاه است. فلاش‌ زدن به‌صورت شش فلاش متوالی، سپس یک فلاش طولانی و بعد تکرار همین روند است.

در کاردینال شرق، مخروط‌ها پشت به‌هم می‌باشند. در بدنه، قسمت وسط زرد و بالا و پایین بدنه سیاه می‌باشد. فلاش‌ زدن به‌صورت سه فلاش متوالی است.

در کاردینال غرب، نوک مخروط‌ها به سمت هم هستند. در بدنه، قسمت وسط سیاه و بالا و پایین بدنه زرد هستند. فلاش‌زدن به‌صورت نه فلاش متوالی است.

ریتم فلاش‌زدن در بویۀ کاردینال به‌ دو صورت بسیار سریع و سریع است. حالت بسیار سریع به زمانی گفته می‌شود که ریتم فلاش بین 100 تا 120 فلاش در دقیقه باشد. حالت سریع هم به زمانی اطلاق می‌شود که ریتم فلاش بین 50 تا 60 فلاش در دقیقه باشد.

برای اینکه ریتم فلاش زدن را به‌راحتی به‌خاطر بسپارید، اگر جهات جغرافیایی را با جهت ساعت هماهنگ کنیم، تعداد فلاش‌زدن‌ها با ساعت هماهنگ آن مشخص می‌شود.

اگر شمال را بالا درنظر بگیریم، شرق سه فلاش، جنوب شش فلاش و غرب نه فلاش پشت‌سرهم خواهند داشت.

علائم مربوط به خطر پنهان (Isolated Danger Mark)

این علامت نزدیک و یا روی خطری که آب‌های اطراف آن قابل تردد باشد نصب می‌شود. به‌ دلیل اینکه برخی مواقع وسعت خطر مشخص نیست و فاصلۀ ایمن تردد در تمامی وضعیت‌ها قابل تخمین نیست، ناوبر باید از نقشه و راهنمای تردد هم برای تشخیص اندازه، عمق و موقعیت دقیق خطر کمک بگیرد. این علامت برای مشخص کردن مناطق کم‌عمق، صخره و موانع طبیعی و غیرطبیعی کف آب هم بکار می‌رود.

در بویۀ خطر پنهان، علائم بالایی دو کره به رنگ سیاه هستند. در بدنه، قسمت وسط قرمز و بالا و پایین سیاه است. فلاش‌ زدن به‌صورت دو فلاش  در هر چهار ثانیه و با رنگ سفید است.

علائم آب‌های ایمن

این علامت نشان‌دهندۀ مناطق قابل‌کشتی‌رانی بدون وجود خطر است. به این علامت، علامت آب‌راهی (Fairway) هم گفته می‌شود.  

وجه مشخصۀ این علامت خطوط عمودی یک‌درمیان سفید و قرمز است، علامت بالایی یک کره به رنگ قرمز است و فلاش‌زدن به‌صورت یک فلاش کوتاه، یک فلاش بلند که در هر دقیقه 10 بار تکرار می‌شود، خواهد بود.

علائم ویژه

این علائم برای مشخص کردن یک منطقه‌ یا ویژگی‌ خاص منطقه که ممکن است در نقشه‌های ناوبری وارد نشده باشد استفاده می‌شود.

این علائم زرد رنگ هستند. یک X به‌عنوان علامت بالایی استفاده می‌شود. برای اجتناب از اشتباه گرفتن این بویه با سایر بویه‌ها که فلاش سفید دارند، فلاش این علامت به‌رنگ زرد با ریتمی مجزا از فلاش‌های سفید است.

علائم ویژه می‌توانند شماره‌گذاری و نام‌گذاری شوند و حتی می‌توان از اشکال هم استفاده کرد تا مقصود از نصب علائم مشخص شود.

علائم ویژه می‌توانند برای دوری کردن، کنترل، دادن اطلاعات، اعلام خطر، هشدار دادن و مشخص‌ کردن لنگرگاه استفاده شوند که فلاش همگی زرد رنگ خواهد بود.

علامت خطرات جدید

این نوع از بویه در زمانی استفاده می‌شود که خطر موجود هنوز در نقشه‌ها و مستندات دریانوردی وارد نشده باشد. این نوع بویه برای موانعی نظیر ساحل شنی یا سنگی موقت یا موانع موقتی مانند لاشه کشتی، هواپیما و… مورد استفاده قرار می‌گیرد.

فرم بدنه این بویه به شکل ستون یا دکل می‌باشد که با خطوط یک‌درمیان آبی و زرد(بین 4 تا 8 عدد) مشخص می‌شود. علامت بالایی صلیب زرد رنگ است. فلاش این بویه به‌رنگ زرد و آبی خواهد بود. ترتیب توالی فلاش زدن در این بویه، یک ثانیه فلاش آبی، یک ثانیه فلاش زرد و نیم ثانیه بدون فلاش است. برای مطالعه و کسب اطلاعات بیشتر در زمینۀ بویه‌ها می‌توانید به سایت IALA و برای دیدن تصاویر شماتیک بویه‌ها به سایت trinityhouse مراجعه کنید.